Συνέντευξη του προέδρου της Fibrex Hellas κ.Β. Σταμάτη στην Ναυτεμπορική.

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΤΙΡΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ

Εισαγωγή:

Μετά την ενεργειακή κρίση του 1973, η απότομη αύξηση του κόστους της ενέργειας και η διαπίστωση των οικολογικών καταστροφών που συνεπάγεται η σπάταλη χρήση των ενεργειακών πόρων ,έδωσαν νέες διαστάσεις στην προσπάθεια μειώσεως της κατανάλωσης ενέργειας.

Πολύ γρήγορα διαπιστώθηκε ότι η προσπάθεια εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια, προσεγγίζει εντυπωσιακούς στόχους, όταν συνδυάζεται με εγκαταστάσεις που ,λόγω ειδικού σχεδιασμού, απαιτούν μικρότερα ποσά ενέργειας ή αξιοποιούν σε κάποιο βαθμό ανανεώσιμες ή ήπιες μορφές ενέργειας. Έκτοτε,η αρχιτεκτονική δέχθηκε σοβαρή επιρροή.

Η έντονη αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων ώθησε τον άνθρωπο να θέσει νέες βάσεις οπότε η αρχιτεκτονική γίνεται πια αντικείμενο μελέτης στην καθημερινή της επαφή με το φυσικό περιβάλλον για την διερεύνηση της δυναμικής σχέσης ανάμεσα στο κτίριο, το κλίμα και τις μηχανικές εγκαταστάσεις. Είναι δηλαδή εφικτός πια από τον άνθρωπο ο έλεγχος του σχεδιασμού του κελύφους ενός κτιρίου και η προσαρμογή αυτού στους μηχανισμούς λειτουργίας του κλίματος.

Η εξοικονόμηση ενέργειας θα αποτελέσει και την επόμενη δεκαετία μία πολύ βασική πηγή ενέργειας με τα γνωστά σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των άλλων πηγών: είναι ΄΄καθαρή΄΄ , δεν έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον, είναι άμεσα αξιοποιήσιμη, δεν συνδέεται με πρόβλημα πολιτικής φύσης και δεν χρειάζεται μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.

Το πρόβλημα της κατανάλωσης ενέργειας για την εξυπη­ρέτηση κτιρίων είναι σήμερα τόσο επίκαιρο, όσο ήταν και στη δεκαετία του '70. Η εισαγωγή της θερμομόνωσης είχε σημαντική θετική επίδραση στην ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων που κατασκευάστηκαν την τελευταία εικοσα­ετία. Εξετάζοντας, όμως, το εθνικό ε­νεργειακό ισοζύγιο και τη διαχρονική μεταβολή του, διαπιστώνει κανείς σχετικά εύκολα, ότι η κατανάλωση ε­νέργειας για την εξυπηρέτηση κτι­ρίων αυξάνεται και μάλιστα με έντο­νο ρυθμό. Το 1980 τα κτίρια απορρο­φούσαν το 22% της συνολικής ενερ­γειακής κατανάλωσης, ποσοστό που ως το 1994 είχε αυξηθεί στο 30,9%.

ΥΨΗΛΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ

Ως κυριότεροι λόγοι αυτής της ε­ξέλιξης μπορούν να αναφερθούν:

α) Η μεγάλη πλειοψηφία των μη θερμομονωμένων κτιρίων που κατα­σκευάστηκαν πριν το 1980 και που απαιτούν πολύ μεγάλα ποσά ενέρ­γειας για να εξασφαλίσουν, με τα σημερινά επίπεδα, τις αποδεκτές συνθήκες άνεσης.

β) Η συνεχής αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος, των συστημάτων και συσκευών που κα­ταναλώνουν ηλεκτρική ενέργεια.

γ) Η ολοένα ισχυρότερη απαίτηση για βελτίωση των συνθηκών διαβίω­σης και εργασίας, ιδίως σε ότι αφο­ρά τη θερμική άνεση το θέρος, που σε συνδυασμό με τη μείωση του κόστους των συσκευών, οδήγη­σε στην εγκατάσταση πάνω από 750.000 ˝κλιματιστικών συσκευών˝ τα τελευταία 8 χρόνια.

Η σημερινή κατάσταση των κτιρίων

Αν διακρίνει κανείς την κατανάλωση των κτιρίων ανάλογα με την ηλι­κία και τα κτιριοδομικά τους χαρα­κτηριστικά, αυτά που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον ποσοτι­κά και ποιοτικά είναι τα νεότερα. Το 89% της ενέργει­ας καταναλώνεται για τη θέρμανση και το κλιματισμό των κτιρίων, το 7% για το φωτισμό και όλες οι υπόλοιπες ανάγκες α­πορροφούν συνολικά 4%. Η ανισόρροπη αυτή κατανομή οφείλεται κυρίως σε τρεις λόγους:

την έλλειψη θερμικής προστα­σίας των κτιρίων που οδηγεί σε δυσανάλογα μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, προκειμένου να επι­τευχθούν ικανοποιητικές συνθήκες θερμικής άνεσης, και στο χαμηλό επίπεδο εξο­πλισμού

Επεμβάσεις στο κέλυφος του κτιρίου

Το περίβλημα του κτιρίου αποτελούν οι εξωτερικοί τοίχοι, το δάπεδο που εδράζεται στο έδαφος ή πάνω από την piloti, η στέγη και τα κουφώματα των ανοιγμάτων. Σε κάθε ένα από αυτά μπορούν να γίνουν επεμβάσεις, περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματικές. Μπορούν να ληφθούν επίσης κάποια μέτρα στον περιβάλλοντα χώρο που επηρεάζουν τη θερμική συμπεριφορά του κελύφους του κτιρίου.

Επεμβάσεις στους εξωτερικούς τοίχους

Οι εξωτερικοί τοίχοι των κτιρίων έχουν μεγάλα περιθώρια μόνωσης, κυρίως όταν η κατασκευή δεν διαθέτει καθόλου μόνωση και για τη δομή των εξωτερικών τοίχων έχουν χρησιμοποιηθεί κοινά τούβλα ή σύνηθες μπετόν. Στις περιπτώσεις αυτές γίνεται εξωτερική ενίσχυση ή προσθήκη θερμομόνωσης. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι για τη σωστή προσθήκη μόνωσης αλλά κάθε λύση πρέπει να προέρχεται από τις γνώσεις και την εμπειρία ειδικού. Κάθε πειραματισμός είναι δαπανηρός και αναποτελεσματικός.

Θερμομόνωση:

Επεμβάσεις στην τοιχοποιία

Η τοιχοποιία στις συνηθισμένες κατασκευές αποτελεί τη μεγαλύτερη επιφάνεια του κελύφους του κτιρίου. Είναι αναμενόμενο επομένως να παρατηρούνται μεγάλες απώλειες θερμότητας από την τοιχοποιία, ιδιαίτερα όταν δεν έχει προβλεφθεί κατάλληλη θερμομόνωση.

Η θερμομόνωση των τοίχων είναι δυνατό να επιτευχθεί με τους εξής τρόπους :

  • Με ειδικό εξωτερικό θερμομονωτικό επίστρωμα

  • Με ειδικό εσωτερικό θερμομονωτικό επίστρωμα

  • Με θερμομονωτική στρώση στον πυρήνα του τοίχου (δικέλυφη κατασκευή)

  • Με θερμομονωτικά υλικά τα οποία είναι εμποτισμένα με μονωτικό υλικό. Π.χ. τούβλα που έχουν υποστεί κατάλληλη επεξεργασία ή έχει συμπληρωθεί μέρος των οπών τους με θερμομονωτικό υλικό.

  • Με θερμική δυναμική μόνωση η οποία ˝παρακολουθεί˝ τη μεταβολή των θερμικών αναγκών και τις ανάγκες του κτιρίου και μεταβάλει την θερμομονωτική της ικανότητα.

Η επιλογή κάποιου από τους προαναφερόμενους τρόπους θερμομόνωσης εξαρτάται από την κατασκευή του κτιρίου, τις δυνατότητες επέμβασης και το κόστος εφαρμογής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα συμβατικά υλικά παρουσιάζουν σχετικά σταθερή μονωτική συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της ημέρας και μερικά χάνουν τις θερμομονωτικές τους ιδιότητες συν το χρόνω. Τα επονομαζόμενα ανακλαστικά υλικά παρουσιάζουν μεταβολή της θερμομονωτικής τους συμπεριφοράς ανάλογη της επιβολής φορτίου και αυξάνουν τις μονωτικές τους ιδιότητες όσο αυξάνονται τα φορτία.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των υλικών αυτών, εφόσον τοποθετηθούν σωστά είναι η διατήρηση ομοιόμορφων φορτίων στους χώρους καθ όλη τη διάρκεια της ημέρας και μείωση των αναγκών αυτοματισμού στη λειτουργία των εγκαταστάσεων θέρμανσης και κλιματισμού. Χαρακτηριστική βοήθεια από την χρήση των ανακλαστικών υλικών δημιουργείται λόγω της μονωτικής τους ικανότητας έναντι στην υγρασία της ατμόσφαιρας η οποία πολλές φορές είναι ιδιαίτερα ενοχλητική και επικίνδυνη αλλά μεταβάλει ταυτόχρονα (μειώνει) τη θερμομονωτική συμπεριφορά της τοιχοποιίας. Η διείσδυση της υγρασίας στο τοίχο και η ύπαρξη συμπυκνωμάτων νερού στην επιφάνειά του δημιουργεί αφενός σημαντική μεταβολή στην αγωγιμότητα του τοίχου αλλά και αυξάνει την πιθανότητα δημιουργίας μικροοργανισμών (μύκητες) στους τοίχους.

Η ανακλαστική μόνωση

Η ανάκλαση αποτελεί μια ιδιότυπη και για πολλούς άγνωστη μέθοδο μόνωσης επειδή η συμπεριφορά των υλικών με ανακλαστικές ιδιότητες μεταβάλλεται σε σχέση με την θερμοκρασιακή διαφορά. Τα ανακλαστικά μονωτικά υλικά έχουν χρησιμοποιηθεί για περιπτώσεις μεγάλων θερμοκρασιακών διαφορών, ψυγεία κ.λπ. και ήδη έχει αρχίσει η εφαρμογή τους σε κτίρια.

Στην Ελλάδα όπου η ημερήσια θερμοκρασιακή διακύμανση είναι σημαντική η απόδοση των συστημάτων αυτών είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική και πολύ σημαντικότερη από τα άλλα κοινά μονωτικά υλικά.

Η εφαρμογή των συστημάτων ανακλαστικής μόνωσης σε σκεπές, πιλοτές και τοίχους έχει σημαντική επιτυχία αν λάβει κανείς υπόψη τα κάτωθι:

  • Παρουσιάζει μεταβολή της μονωτικής ικανότητας ανάλογα με τις δυσμενείς συνθήκες.

  • Αυξάνει την μονωτική ικανότητα ανάλογα με την αύξηση της θερμοκρασιακής διαφοράς.

  • Μειώνει το πάχος της τοιχοποιίας με την ίδια θερμομονωτική απόδοση.

Δυνατότητες παρέμβασης

Για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια υπάρχουν ση­μαντικές δυνατότητες παρέμβασης, οι οποίες προσδιορίζονται σε τρία μεταξύ τους διακριτά επίπεδα:

 

  • Στο τεχνικό επίπεδο, με παρεμ­βάσεις στο κτίριο,

  • Στο διοικητικό επίπεδο, με την καθιέρωση του ενεργειακού διαχει­ριστή του κτιρίου,

  • Στο θεσμικό επίπεδο, με την α­ναθεώρηση της ισχύουσας νομοθε­σίας για την κατανομή των δαπανών συντήρησης και ανάπλασης των κτι­ρίων ανάμεσα σε ιδιοκτήτη και χρή­στη.